Er is geen enkel bewijs dat e-mental health effectief is

Komende vrijdag mag ik spreken op het congres voor vrijgevestigden in de GGZ. Ter voorbereiding op mijn toespraak stuitte ik op een opvallend opiniërend artikel van Dineke Smit van de Landelijke Vereniging van Eerstelijnspsychologen in ‘GZ-psychologie’ van jongstleden juli. Nadat vorig jaar Dick Nieuwpoort, directeur van de LVE zich al zeer kritisch uitte over online hulpverlening, is het nu de beurt aan Smit.

 

“De minister wil natuurlijk niet alleen de zorg beperken, nee zij wil ook investeren in – in haar optiek – goedkope zorg. De oplossing van de toekomst is e­mental health, internetprogramma’s die ondersteunend zijn bij de behandeling van psychische problemen. Er is tot op heden nog geen enkel bewijs (op niveau 1) dat e­mental health effectief is, er zijn alleen aanwijzingen dat e­mental health bijdraagt aan de effectiviteit van het behandeldoel. Niet bij iedereen en niet bij alle diagnoses en behandelpraktijken. Wie het boek De depressie-epidemie van Trudy Dehue heeft gelezen en de daarin beschreven rol van de farmaceutische industrie (h)erkent, kan zich wellicht voorstellen hoe de e­health markt zijn bewijzen levert aan de samenleving. Ik wil absoluut de bijdrage van e­health niet ontkennen, ik vind het zelfs een welkome aanvulling op de bestaande zorg. Maar voor het van overheidswege bevorderen van e­mental health is de onderbouwing te gering!

 

Ander punt is de rol van e­mental health. Als je kijkt naar de plek die e­mental health heeft binnen de multidisciplinaire richtlijnen en de zorgstandaard depressie (in ontwikkeling) dan gaat het altijd om de bijdrage die e­mental health kan leveren bij beginnende stoornissen (korter dan drie maanden). E­mental health is geïndiceerd bij mensen met een (verse) angststoornis en/of depressie korter dan drie maanden. Het tegenstrijdige is echter dat Schippers nu juist vindt dat deze groep mensen hun heil moeten zoeken bij vrienden en familie! Hoe valt dit te rijmen? Schippers bezuinigt op de geestelijke gezondheidszorg, vindt dat zij het langer zelf moeten uitvogelen. Maar promoot tegelijkertijd e­mental health juist voor deze groep cliënten. Waarschijnlijk heeft iemand aan haar uitgelegd dat het volgen van een computergestuurde behandeling goedkoper is dan een face to face­behandeling. Dit klopt volgens mij alleen bekeken door de bril van de e­mental health­aanbieders. Het ontwikkelen van een e­mental health­programma kost namelijk heel veel geld. Zo’n computergestuurde behandeling moet worden ontwikkeld, moet worden ge­update en gehost, het moet in de markt worden gezet en moet beveiligd worden. Het gaat om enorme bedragen die bedrijven investeren in dergelijke programma’s. En voor alle helderheid: dit zijn absoluut géén non­profit bedrijven! Daarnaast is er nog geen enkel onderzoek gedaan naar de mogelijke negatieve effecten van e­mental health: bijvoorbeeld het risico dat cliënten na het programma juist meer behoefte hebben aan een behandeling door een psycholoog.... Ook over de privacy van cliënten is nog onvoldoende bekend. Inzage en opslag van deze gegevens zijn tot op heden onvoldoende wettelijk beschermd."

 

Ik ben geen wetenschapper, maar krijg van de mensen die dat wel zijn de indruk dat er voldoende bewijs is dat e-mental health effectief kan zijn (volgens mij kan je helemaal niet zeggen dat het effectief IS, net zoals je niet kan zeggen dat face-to-face hulpverlening effectief is) En wat moet er verder bekend worden over de privacy van cliënten? De reacties van de LVE kan ik niet los zien van de angst voor verlies aan omzet in de toekomst. Je hoeft geen profeet te zijn om te voorspellen dat grootschalig gebruik van online hulpverlening ten koste gaat van het face-to-face bezoek aan een eerstelijnspsycholoog. Vrijdag meer hierover!

 

Frank Schalken