E-health, telemedicine, e-mental health of online hulpverlening

Er zijn in de loop der jaren vele termen ontstaan die het gebruik van internettechnologie in de zorg proberen te beschrijven. Voorbeelden zijn: digitale hulpverlening, digihulp, e-health, telemedicine,
e-mental health, internethulpverlening, e-hulp, online hulp en online hulpverlening.

E-health is het ruimste begrip van de bovenstaande. De Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (2002) definieert het als: ‘Het gebruik van nieuwe informatie- en communicatietechnologieën, en met name internettechnologie, om gezondheid en gezondheidszorg te ondersteunen of te verbeteren’. Onder deze definitie vallen zowel initiatieven in het primaire zorgproces als in de ondersteuning, zoals het contact tussen artsen onderling.

Onder telemedicine verstaat het Nederlandse Instituut voor Telemedicine (Nitel): ‘Het op afstand verlenen van zorgdiensten door gebruik te maken van informatie- en communicatietechnologie’ (Nitel.nl, 2009). In de praktijk betreft het met name zorg bij lichamelijke klachten in het primaire zorgproces. Bijvoorbeeld het op afstand meten van bloeddruk, waarbij de patiënt zijn bloeddruk meet en die gegevens doorstuurt naar een specialist. Of een astmapatiënt die dagelijks meetwaarden opstuurt naar zijn arts.

E-mental health is een afgeleide van het begrip e-health. Het richt zich specifiek op het gebruik van informatie- en communicatietechnologieën om de geestelijke gezondheidszorg te verbeteren (Riper e.a., 2007). Deze definitie beperkt zich tot de hulpverlening bij psychische problemen, terwijl hulpverlening via internet bij andersoortige problematiek vergelijkbaar van opzet kan zijn. In een ander opzicht vinden wij die definitie juist te ruim, omdat ondersteunende voorzieningen als een elektronisch patiëntendossier of cameratoezicht in een separeerruimte ook onder deze definitie valt, terwijl het een hele andere discipline betreft.

Als e-hulp.nl hanteren we de term online hulpverlening. Online hulpverlening is hulp die instellingen bieden bij psychische, sociale of maatschappelijke problemen waarbij gebruikgemaakt wordt van internettechnologie. Het richt zich op het primaire zorgproces van informatie, advies, ondersteuning, begeleiding, behandeling of nazorg. Hulp die is opgezet door goedbedoelende ervaringsdeskundigen valt niet onder deze definitie, omdat die hulp niet vanuit een instelling wordt aangeboden. Lotgenotencontact dat door instellingen gefaciliteerd wordt, valt daarentegen wél onder de definitie. Het begrip online hulpverlening is beperkter dan de term e-health omdat het zich niet richt op ondersteunende zorgprocessen.

Synoniemen voor online hulpverlening zijn hulpverlening via internet, digitale hulpverlening en e-hulpverlening. Voorbeelden van online hulpverlening zijn algemene informatie over ziektebeelden, chatcontact met een hulpverlener, lotgenotencontact via een forum en een online behandeling.

Uit: Schalken, F. e.a. (2010) Handboek online hulpverlening, Houten: Bohn Stafleu Van Loghum.

Bestel het Handboek Online Hulpverlening

Bronnen:
Nitel.nl (2009). Wat is telemedicine? Internet: http://www.nitel.nl/telemedicine (17 oktober 2009).

Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (2002). E-health in zicht. Zoetermeer

Riper, H., Smit, F., Zanden, R. van der, Conijn, B., Kramer, J., & Mutsaers, K. (2007). E-mental health. High tech, high touch, high trust. Utrecht: Trimbos-instituut.